तुम मेरे देश के हो,
तुम मेरे देश के हो,
तुमने कसमें सिर्फ उठाई नहीं है,
तुमने कसमें निभाई भी है,
कर्म में धर्म को देखते हो..
मुश्किल कोई क्या रोके उनको,
ज़िद्द हो करने की जिनको,
किसी के आगे घुटने नहीं टेकते हो..
डर से लोगों ने, सिर को
अब तक बुहत झुकाया है,
पर तुमने मान, सब अपने
कर्म से कमाया है,
छत्रपति तुम स्वदेश के हो!
ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਓ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ,
ਉਹ ਦੇਖ ਸਿਆਣੇ ਖੜੇ ਸਮਝਾ ਰਹੇ ਆ,
ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਗਲੀਆਂ ਚੰਨਾ ਵਲਵਲੀਆਂ,
ਦੂਰੋਂ ਦੂਰੋਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਇਹ ਮਲਮਲੀਆਂ,
ਇਤਰ ਨਹਾਈਆਂ ਸਜੀਆਂ ਫੁਲ ਕਲੀਆਂ,
ਪੈਰ ਖੰਜਰਾਂ ਤੇ ਆਪ ਧਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ,
ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਓ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ...
ਇਹਨਾਂ ਗਲੀਆਂ ਚ ਕੈਦੋਂ ਚੋਰ ਵਸਦੇ ਨੇ,
ਪੁੰਨੁ ਗੁੰਮਿਆ ਜਿੱਥੇ ਭੰਬੋਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੇ,
ਮਾਰ ਮਿਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਐਥੇ ਸ਼ਰੀਕ ਹੱਸਦੇ ਨੇ,
ਓਹੀ ਗਲੀ ਮਹੱਲੇ ਘਰ ਲੱਭੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ,
ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਓ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ...
ਚਲ ਲੁਕ ਜਾਈਏ, ਚਲ ਛੁੱਪ ਜਾਈਏ,
ਆਸਮਾਨ ਤੇ ਜਾ ਚੰਨ ਤਾਰੇ ਬਣ ਜਾਈਏ,
ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਜਾ ਆਪਣਾ ਹਾਣੀ ਬਣਾਈਏ,
ਸਤਰੰਗੀ ਦੇ ਮੈਨੂੰ ਏਹੀ ਸੁਨੇਹੇ ਆ ਰਹੇ ਆ,
ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਓ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ...
ਅੰਨ ਭਗਵਾਨ ਹੈ,
ਅੰਨ ਜੀਵਨਦਾਨ ਹੈ,
ਅੰਨ ਦੁਨੀਆਂ ਲਈ,
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਰਦਾਨ ਹੈ,
ਅੰਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੰਨ ਖਿੜੇ ਹੈ,
ਅੰਨ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਆਪਸ ਚ ਭਿੜੇ ਹੈ,
ਅੰਨ ਹੈ ਉਹ ਦੀਵਾਰ
ਜੀਹਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਇਨਸਾਨ
ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ੈਤਾਨ ਹੈ,
ਤੇ ਪਾਰ ਸਮੁੰਦਰੋਂ,
ਤੂੰ ਅੰਨ ਦੇਵ ਬਣ ਆਇਆ,
ਭਾਗ ਸਾਡੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਲਾਇਆ,
ਸਿੱਟ ਦਿੱਤੇ ਬੀਜ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇ ਮਿੱਟੀਆਂ ਚ
ਰੰਗ ਸਾਡੀ ਵਿਸਾਖ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਚੜਾਇਆ,
ਸਾਡੇ ਮੰਗਦੇ ਸੀ ਹੱਥ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ,
ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਦੇਵਨਹਾਰ ਬਣਾਇਆ,
ਬੜਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਮੁਥਾਜ ਹੋ ਕੇ ਜੀਣਾ,
ਤੂੰ ਇੱਜਤ ਨਾਲ ਜੀਣ ਦੇ ਕਾਬਿਲ ਬਣਾਇਆ,
ਬੇਸ਼ੱਕ,
ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਤੇ ਮੇਲੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ ਨੇ,
ਭਾਰੀ ਕੋਈ ਦੀਵਾਨ ਨਹੀਓਂ ਸੱਜਦੇ ਨੇ,
ਪਰ ਇਹ ਲੋਕ ਅਨਭੋਲ,
ਕਿਹੜਾ ਇਹ ਨਾਸਮਝ ਅੱਜ ਦੇ ਨੇ,
ਵਕ਼ਤ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਤੇ ਪਰ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ
ਦੁਨੀਆਂ ਸਵਾਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ,
ਹਵਾਵਾਂ ਨੰਗ ਦੀਆਂ ਜਦੋਂ ਛੋ ਸਿੱਟਿਆਂ ਨੂੰ,
ਪੜ ਦੀਆਂ ਤੇਰਾ ਕਲਮਾਂ ਹਰ ਸ਼ਾਮ ਹੈ!
ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਕੰਢੇ
ਤੁਰੇ ਮੁੰਡਾ ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਦਾ,
ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਲਈ ਫਿਰੇ ਖਿਆਲ
ਸੱਚ ਹਾਂ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ,
ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਓਹਲੇ ਓਹਲੇ ਹੋ ਕੇ
ਹਵਾਵਾਂ ਕੀ ਨੇ ਕਹਿੰਦੀਆਂ,
ਇਹ ਧੁੱਪਾਂ ਕੀਂ ਨੇ ਕਹਿੰਦੀਆਂ
ਇਹ ਛਾਵਾਂ ਕੀਂ ਨੇ ਕਹਿੰਦੀਆਂ,
ਬੋਲੀ ਮੈਂ ਸਭ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣਦਾ,
ਤੜਕੇ ਉੱਠ ਬੈਠੇ ਸਾਡੇ ਚਾਰ ਵਜੇ,
ਛਪਦੇ ਪ੍ਰੈਸ ਤੇ ਕੱਲ ਦੇ ਅਖਬਾਰ ਹਜੇ,
ਫੋਲੇ ਵਰਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਜੋ ਬੱਸ
ਦੋ ਚਾਰ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਹੀ ਪੜ੍ਹੀਆਂ,
ਨਾ ਫ਼ਿਕਰ ਉਹਨੂੰ ਖਾਣ ਦਾ
ਪੀਣ ਦਾ ਨਹਾਨ ਦਾ,
ਬਾਰਾਂ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਕਦੇ ਤਾਂ
ਇੱਕ ਵੀ ਵਰਕ ਕਾਲਾਂ ਨਾ ਕਰੇ,
ਚੌਦਾਂ ਚੌਦਾਂ ਦਿਨ ਕਦੇ ਲਿਖੇ
ਤੇ ਪੰਦਰਵੇਂ ਦਿਨ ਸਭ ਪਾੜ ਦਿਆ ਕਰੇ,
ਭਾਫ ਵਾਂਗੂੰ ਉੱਡ ਪਈ ਗੱਲ,
ਮੁੰਡਾ ਪਾਗ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ ਉੱਚੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ,
ਰਾਤੀਂ ਉੱਠ ਉੱਠ ਕਦੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਕਰੇ,
ਕਦੇ ਬੂਹੇ ਬਾਰੀਆਂ ਦੀ ਹਿੱਕ ਲੱਗ ਰੋਇਆ ਕਰੇ,
ਕਦੇ ਆਸਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਖਿੜਦੇ ਦਿਸਦੇ,
ਕਦੇ ਉਮੀਦਾਂ ਤੇ ਲਗਦਾ ਚੜਦਾ ਤੂਫਾਨ ਜਾ,
ਸੱਤ ਵਰੇ ਲਾ ਦਿੱਤੇ ਓਹਨੇ ਪੂਰੇ
ਏਦਾਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਧੱਕੋਂ ਮੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ,
ਖਿਆਲਾਂ ਤੇ ਅੰਕਾਂ ਤੇ ਮੈਦਾਨ ਚ
ਜਿੱਤ ਹਾਰ ਨਾਲ ਹੱਥੋਂ ਹੱਥੀ ਹੁੰਦੇ,
ਤੇ ਕਰ ਮਾਰਿਆ ਕੰਮ ਅੰਤ
ਸੁਫ਼ਨਾ ਜਿਹੜਾ ਸੀ ਚਾਰ ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ
ਹਰ ਵੱਡੇ ਇਨਸਾਨ ਦਾ,
ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਕੰਢੇ
ਤੁਰੇ ਮੁੰਡਾ ਇੰਗਲਿਸਤਾਨ ਦਾ,
ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਲਈ ਫਿਰੇ ਖਿਆਲ
ਸੱਚ ਹਾਂ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ!
ਚੱਲ ਆ ਜਾ ਖੇਡੀਏ ਪੋਸ਼ਣ ਪਾ,
ਪੇਪਰ ਤਾਂ ਫਿਰ ਲੀਕ ਹੋ ਗਿਆ,
ਚੱਲ ਛੱਡ ਪੜਾਈ ਲਿਖਾਈ ਚੁੱਲੇ ਪਾ,
ਗ਼ਲਤ ਹੋ ਗਿਆ ਠੀਕ ਹੋ ਗਿਆ,
ਵੋਟਾਂ ਖਾਤਰ ਸੀਟਾਂ ਵੇਚ ਸਿੱਟੀਆਂ ਨੇ,
ਜਾਤਾਂ ਪਾਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਨੇ,
ਬਚੀਆਂ ਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ ਆਪਣਾ ਨਾ,
ਆਹ ਨੇਤਾ ਜੀ ਦਾ ਚਸ਼ਮਾ ਲਾ,
ਚੱਲ ਆ ਜਾ ਖੇਡੀਏ ਪੋਸ਼ਣ ਪਾ!
ਕਾਹਤੋਂ ਐਵੇਂ ਦਿੱਲੀ ਜਾਣਾ ਆ,
ਕਾਹਤੋਂ ਐਵੇਂ ਧਾਰਨਾ ਲਾਣਾ ਆ,
ਹੱਡ ਸੇਕ ਦਉ, ਅੱਖਾਂ ਛੇਕ ਦਉ ਪੁਲਸ,
ਆਪਣੀ ਕੀਹਨੇ ਓਥੇ ਸੁਣਨੀ ਆ,
ਲੰਗਦੇ ਦਿਨ ਜਿਵੇਂ ਲਈਏ ਲੰਗਾ,
ਚੱਲ ਆ ਜਾ ਖੇਡੀਏ ਪੋਸ਼ਣ ਪਾ!
ਚੱਲ ਆਪਾਂ ਕੀਤੇ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਚੱਲੀਏ,
ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ
ਦੀ ਐਮਬੈਸੀ ਨੂੰ ਅਰਜ਼ੀ ਘੱਲੀਏ,
ਚੱਲ ਜਿੰਨੀ ਚਿੱਕਰ ਵੀਜ਼ਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ,
ਓਹਨੀ ਦੇਰ ਲਈ ਮੌਜ ਉਡਾ,
ਚੱਲ ਆ ਜਾ ਖੇਡੀਏ ਪੋਸ਼ਣ ਪਾ!
ਹੱਡ ਆਪਣੇ ਐਥੇ ਵੀ ਘਸਨੇ ਆ,
ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਓਥੇ ਵੀ ਜਾ ਦੁਖਣੇ ਆ,
ਦੋਨੋ ਪਾਸੇ ਹੀ ਹੋਣੀ ਹੈ ਮੁਰੰਮਤ,
ਚੱਲ ਮੱਥੇ ਦੀਆਂ ਨਾੜਾਂ ਲਈਏ ਬਚਾ,
ਚੱਲ ਆ ਜਾ ਖੇਡੀਏ ਪੋਸ਼ਣ ਪਾ!
A plane is not a bird,
A car is not a horse,
A house is not a den
carved out of a stone,
nature didn't have a wheel,
nature didn't have a plough,
nature didn't have an arrow,
nature didn't have a bow,
out of the dust through
our own ingenuity,
we figured out, how to
extract the metals,
and forge things as we know,
only a hundred years ago,
we have learnt to make
water fall and convert into
electricity, extract the fossils
and let the liquid gold
run the machines and
speed up things which were slow,
and each time in the evolution
of man and machine, we have
new whisper and chirrpings,
opening our lives to a new show,
it does not matter how perfect
or natural our solutions and
Science is, it is good and I won't
hestiate to say is marvellous,
if it makes things easy
and if something is solved.
