ਚਿੜੀਆਂ

ਬੁਝਾਰਤਾਂ

ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਵਾਂ

ਤਾਂ ਅੱਗ ਮੈਂ ਲਾ ਦੇਵਾਂ,

ਘੱਟ ਜਾਵਾਂ ਜ਼ਿਸਮ 'ਚ

ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਲੱਗਣ ਲਾ ਦੇਵਾਂ।

ਪੈ ਗਿਆ ਕਲੇਸ਼

ਲੜ ਪਏ ਸਭ ਦੇਸ਼,

ਜਾਨ 'ਤੇ ਬਣਿਆ ਖ਼ਤਰਾ

ਛੱਡ ਤੁਰ ਗਿਆ ਜਰਮਨੀ,

ਭੌਤਿਕੀ ਦਾ ਦਰਵੇਸ਼।

ਇਕੋ ਹੀ ਦਿਮਾਗ 'ਚ

ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸੀ,

ਕਾਇਨਾਤ ਨੇ ਖ਼ਾਸ

ਓਹਨੂੰ ਬਣਾ ਕੇ ਭੇਜਿਆ ਸੀ,

ਜਾ ਯਾਰ ਤੂੰ ਦੱਸ ਕੇ ਆ

ਕੰਮ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ

ਲੱਗਦਾ ਵੱਸ ਦਾ ਨੀ।

ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਬਾਜ਼ ਹੈ

ਸਮਝਿਓਂ ਨਾ ਚਿੜੀ ਹੈ,

ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਇਆ

ਜੰਗ ਐਸੀ ਛਿੜੀ ਹੈ।

ਸੂਰ ਦਾ ਪੁੱਤ

ਬੜਾ ਕਾਇਰ ਸੀ,

ਨਿਹੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ

ਵਿਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ

ਕਰਵਾਇਆ ਫਾਇਰ ਸੀ।

ਬੁੱਝ ਲਏ ਜੇ ਬੁਝਾਰਤ ਕੋਈ

ਤਾਂ ਸਿਆਪਾ ਪੈ ਜਾਵੇ,

ਹਰ ਇੱਕ ਬੈਂਕ 'ਚ ਦਿਨੇ ਹੀ

ਡਾਕਾ ਪੈ ਜਾਵੇ।

ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਖਾਓ

ਸਵਾਦ ਬੜਾ ਆਉਂਦਾ,

ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਖਾਓ

ਥੋੜ੍ਹਾ ਮਜ਼ਾ ਘੱਟ ਆਉਂਦਾ,

ਦਸਵੀਂ ਵਾਰੀ ਤੱਕ ਤੇ

ਦਿਲ ਅੱਕਿਆ ਵਾ ਹੋਂਦਾ!

ਜਿੰਨ ਵਿੱਚ ਕਬੂਤਰ ਟਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ

ਘਰ ਘਰ ਬਿਜਲੀ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ

ਦੋ ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਜਿੰਨ ਹੋਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਹੈ

ਬੰਦੇ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ

ਪਾਉਂਦੇ ਇਹ ਤ੍ਰੇੜ ਹੈ

ਓ ਮਾਈ ਕੋਈ ਸ਼ੈਤਾਨ

ਨਹੀਂ ਦੁਨੀਆ 'ਤੇ

ਨਾ ਕੋਈ ਭੂਤ ਪ੍ਰੇਤ ਹੈ!

10.

ਸੱਤ ਵਰੇ ਪੂਰੇ ਰਿਹਾ ਦੂਰ

ਕਿੱਥੇ ਚੱਲਿਆ ਕਿਉਂ ਚੱਲਿਆ

ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਨਾ,

ਮੁੜਿਆ ਤੇ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ

ਹੱਲ ਸਾਢੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ

ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ!

11.

ਰੌਲਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਣਾ ਹੈ,

ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਲੁਕਾਉਣਾ ਹੈ,

ਰਹਿਣਾ ਜ਼ਰਾ ਬਚ ਕੇ,

ਧਮਾਕਾ ਬੜਾ ਹੋਣਾ ਹੈ।

12.

ਗੁੱਡੀ ਚੜ੍ਹੀ ਨਹੀਂ,

ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ ਆਸਮਾਨ ਏ,

ਕਿਸੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਸੀਬ

ਹੁੰਦਾ ਦੇਖਣਾ ਧਰਤੀ ਤੋਂ

ਪਾਰ ਦਾ ਜਹਾਨ ਏ।

13.

ਦੇਓ ਟਾਟਾ ਜੀ ਪੂੰਜੀ,

ਕੰਮ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ,

ਦੇਸ਼ ਪੈਰਾਂ ’ਤੇ ਹੋ ਸਕੇ,

ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।

14.

ਟਰੱਕ ਨਹੀਂ ਤਾਂ

ਚਲੋ ਸਾਈਕਲ ’ਤੇ ਹੀ

ਰਾਕੇਟ ਲੈ ਚੱਲੀਏ,

ਆ ਰਹੇ ਹਾਂ ਅਸੀਂ,

ਸੁਨੇਹਾ ਆਸਮਾਨ ਨੂੰ ਘੱਲੀਏ।

15.

ਆਹ ਲੈ, ਸਿੱਟ ਦੇ ਬੀਜ,

ਖੇਤਾਂ ’ਚ ਕੰਮ ਹੋ ਜੂ,

ਹੁਣ ਨੀ ਕੋਈ ਭੁੱਖਾ ਰਹਿੰਦਾ,

ਵਚਨ ਸਾਡਾ ਏ, ਤਥਾਸਤੁ।

16.

ਦੇਣਾ ਹੈ ਜ਼ਹਿਰ ਤਾਂ ਦੇ ਦਿਓ,

ਮੈਂ ਕੀਤੇ ਲੁੱਕ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜੀਵਾਂਗਾ,

ਅਸੂਲਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ,

ਅਸੂਲਾਂ ਖ਼ਾਤਰ ਇਹ ਵੀ ਪੀਵਾਂਗਾ।

17.

ਬਹੁਤਾ ਐਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ

ਵਾਹ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀਦਾ,

ਨਾ ਕੋਈ ਛੇੜੇ ਤਾਂ

ਆਪੇ ਆਪੇ ’ਚ ਹੀ ਵੱਸੀਦਾ,

ਚੁੱਪ-ਚੁੱਪ ਰਹੀਦਾ,

ਨਾ ਐਵੇਂ ਰੋਈ ਦਾ,

ਨਾ ਐਵੇਂ ਹੱਸੀ ਦਾ।

18.

ਗੋਲੀ ਨਾਲ ਬੰਦੇ ਨੇ

ਬੰਦੇ ਬਹੁਤ ਮਾਰੇ ਨੇ,

ਪਰ ਇੱਕ ਗੋਲੀ ਤੂੰ

ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ,

ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਮੁਲਕ

ਓਸ ਗੋਲੀ ਨੇ ਤਾਰੇ ਨੇ।

19.

ਹੱਡ-ਪੈਰ ਖੜ੍ਹ ਜਾਂਦੇ,

ਬੱਚੇ ਬਹੁਤ ਰੋਂਦੇ ਸੀ,

ਬੜਾ ਔਖਾ ਸੀ ਜੀਣਾ,

ਸੁਫ਼ਨੇ ਡਰਾਉਣੇ ਆਉਂਦੇ ਸੀ,

ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਤੇਰੀ, ਹੁਣ

ਸਾਰੇ ਸੁਖੀ ਜੀਉਂਦੇ ਜੀ!

20.

ਅੰਗ ਪੈਰ ਚੱਲਣੋਂ ਹਟ ਗਏ,

ਸੂਰਤ ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹ ਗਈ,

ਐਸੇ ਕਈ ਕਮਰੇ ਕਾਇਨਾਤ ’ਚ,

ਨਿਕਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵੀ,

ਜੇ ਓਥੇ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਵੜ ਗਈ।

USA

US owns the world,

because it wants to own it,
it is into the best of everything,
it lets the best of everything into it,

They took the science from Europe
and around it wrapped their life,
they often build out to end their own misery
and then export it to end everybody's strife,

Their art on Romans is better than Romans,
They are able to portray Greeks better than Greeks,
I saw their picturizarion of Chernobyl and Russians,
And i felt tricked for months not just few weeks,

And i think their lead will continue till where I can see
they don't beat the drum of some past superiority,
rather paranoid and eager they are always on their heels,
obsessed with the spirit of inquiry, craftsmanship, ingenuity.

मजबूरन?

सब इतना ख़ूबसूरत है,

तो सजने की क्या ज़रूरत है,

चाँदी के पानी में क्यों,

सच अगर सोने की मूरत है,

जब हमने ही बनाए हैं दिन,

क्यों कोई शुभ मुहूरत है,

हमीं आ रहे हैं फ़रेब में,

हर बार मगर, मजबूरन है?

तल्ख़ हो गया है दिल, तल्ख़ लोगों में रह के

तल्ख़ हो गया है दिल, तल्ख़ लोगों में रह के,

चलो देखें कैसा है दिल, कुछ दिन तन्हा रह के,

गाँव छोड़ आए थे सोच, शहर में ख़ुशी मिलेगी,

शहर अच्छा लगने लगे, चलो फिर आएँ गाँव रह के,

हक़ीक़त ठीक तो है, जाने क्यों बुरी लग रही,

हालात बुरे हों सच में, चलो आएँ अब वहाँ रह के,

कोई बात नहीं सुनता, किसी को फ़र्क़ नहीं पड़ता,

सच है क्या? चलो देख लें, कुछ दिन चुप रह के,

ये थकान, ये नाराज़गी, ये ग़ुबार जाने किस बात का है,
चलो ढूँढ लें, कुछ दिन अब ख़ुद से ही दूर रह के।

सब जीने के सहारे हैं

आख़िर में न कुछ साथ जाता है,

न कुछ काम आता है।

किसी को

किसी को अच्छा बनाना है

तो किसी को बुरा होना पड़ेगा,

कोई अपनी मंज़िल पा सके

किसी को सपना खोना पड़ेगा,

दुनिया को मिल सकें

सिकंदर और चंद्रगुप्त,

किसी को अरस्तू, किसी को

विष्णुगुप्त होना पड़ेगा,

ले मैं तेरी दर-ओ-दिवार

बनता हूँ, जा, तू छू

ले आसमान, तुझे ये हक़

अदा करता हूँ,

जा, तू बीज दे वक़्त के

खेत में अपने सपनों

की फ़सलें, ले, मैं

तेरे लिए दरिया बनता हूँ,

सपना धरती का सच होने

के लिए, किसी को चाँद,

किसी को सूरज होना पड़ेगा।

धीमे-धीमे चल ज़िंदगी

गिने-चुने हैं ये पल

यूँ न खुले हाथ से

खर्च ज़िंदगी

हर साँस को ले कश की तरह

हर दिन को पी जाम की तरह

ना दे सकते, ना ले सकते

किसी से लम्हे उधार, ज़िंदगी

क्यों करना इंतज़ार

अपनी मर्ज़ी का होगा आलम

सपनों के जश्न का दिन होगा

सजा होगा त्योहार-सा बाज़ार

गीत मन का आज ही गा, ज़िंदगी

चल छोड़ ये करवटें

चल अब उठ खड़े हों

चल आ धूप का हाथ

पकड़ के टहल लें ज़रा

चल आ हवा पे सवार हो

के बादलों से खेल लें ज़रा

ये तो देख हमेशा ही तैयार

बस इनको तेरा इंतज़ार, ज़िंदगी

माना कि सारे लम्हे अपने नहीं

माना कि महसूल देते हैं सभी

पर जितने हैं पास अपने

उसमें बस होंगे रंग और सपने

इतना-सा कर ले चल करार, ज़िंदगी!