ਬੋਧੀ (Bodhi)

Om Asato Maa Sad-Gamaya |

Tamaso Maa Jyotir-Gamaya |

Mrtyor-Maa Amrtam Gamaya |

Om Shaantih Shaantih Shaantih ||

Sarve Santu Nir-Aamayaah |

Sarve Bhadraanni Pashyantu

Maa Kashcid-Duhkha-Bhaag-Bhavet |

Om Shaantih Shaantih Shaantih ||

ਬੋਧੀ ਸਿਰਫ ਉਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ,

ਜਿਹੜਾ ਮੱਠ ਯਾ ਮੰਦਰ ਚ ਰਹੇ,

ਜਿਹੜਾ ਧੂਪ ਧੁਖਾਵੇ, ਜੋਤ ਜਗਾਵੇ,

ਆਰਤੀ ਗਾਵੇ, ਅਰਾਧਣਾ ਕਰੇ!

ਜਿਹੜਾ ਧੂਣੀ ਰਮਾਵੇ,

ਜਿਹੜਾ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਣੇਆਂ ਦੇ ਜਾ,

ਮੋਨ ਧਾਰੇ, ਉੱਠ ਜਾਵੇ ਸਭ ਕੁਛ ਤੋਂ,

ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ, ਮਾਇਆ,

ਸਭ ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਮਣੇ ਆ ਹਾਰੇ!    

ਬੋਧੀ ਉਹ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਆ,

ਜੋਗੀ ਉਹ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਆ,  

ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਰੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ,

ਅਸਲ ਉਹ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਆ!

ਜਿਹੜਾ ਵਿਚਰਦਾ ਦੁਨੀਆਂ ਚ ਰਹੇ,

ਨਾ ਭਗਵੇ ਪਾਵੇ, ਨਾ ਮਾਲਾ ਫੇਰੇ,

ਪਰ ਜਿਸਦਾ ਧਰਤੀ ਜਿੱਡਾ ਦਿਲ ਹੋਵੇ,

ਆਕਾਸ਼ ਜਿੱਡੇ ਹੋਣ ਜਿਸਦੀ  ਸੋਚ ਦੇ ਘੇਰੇ,

ਜਿਹਦਾ ਪਾਣੀਆਂ ਜਿਹਾ ਸੁਭਾਅ ਹੋਵੇ,

ਜਿਹਦੇ ਚ ਧੁੱਪਾਂ ਜਿਹਾ ਨਿਗਾਸ ਹੋਵੇ,

ਜਿਹੜਾ ਹਵਾ ਵਾੰਗੂ ਸੀਤ ਜੇ ਮਨ ਜਿਹੜਾ ਛੋਵੇ,

ਚਾਨਣੀ ਜਿਸਦੀ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਹੋਵੇ,

ਸੂਰਜ ਜੋ ਹਰ ਬੂਹੇ ਆਣ ਖਲੋਵੇ,  

ਜਿਹੜਾ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਰੋਵੇ,

ਜਿਹੜਾ ਸਭ ਦੇ ਸੁੱਖ ਚ ਸੁਖੀ ਹੋਵੇ, 

ਜਿਸਦਾ ਲਈ ਆਪਣਾ ਆਪ ਮੁੱਖ ਨਾ ਹੋਕੇ,

ਭਲਾ ਸਭ ਦਾ ਹੀ ਮੁੱਖ ਹੋਵੇ,

ਜਿਹੜਾ ਖੱਟ ਕੇ ਤੇ ਵੰਡ ਦਵੇ,

ਜਿਹਦੀ ਆਪਣੀ ਕੋਈ ਮੰਗ ਨਾ ਰਹੇ,

ਜਿਹੜਾ ਸਭ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਜਿਵੇ,

ਜਿਹੜਾ ਸਭ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਮਰੇ,

 

ਉਸਨੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਸਿਰਫ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ,

ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹੰਡਾਇਆ ਵੀ ਹੁੰਦਾ,

ਉਸਨੇ ਹਰ ਸਲੋਕ ਹਰ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ,

ਅਸਲ ਵਿਚ ਅਪਣਾਇਆ ਵੀ ਹੁੰਦਾ,

ਓਹਦਾ ਗਿਆਨ ਮਹਿਜ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ,

ਓਹਨੇ ਸਨੀ ਉਸਨੂੰ ਯਥਾਰਥ  ਬਣਾਇਆ ਵੀ ਹੁੰਦਾ!

ਬੋਧੀ ਸਿਰਫ ਉਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ,

ਜਿਹੜਾ ਮੱਠ ਯਾ ਮੰਦਰ ਚ ਰਹੇ...

वहां भी कुछ न कुछ करके हो ही जाता

अगर रोटियों का ही बस मोह होता,

और सर पे मेरे छत रहे,

बस इतना सा ही मैं सोचता होता,

तो मैं इतनी दूर क्यों आता,

इतना सा गुजर बसर तो,

वहां भी कुछ न कुछ करके हो ही जाता!

रातों की नींद इसी लिए तो न गवाई थी,

शामें बचपन की इस लिए तो ना लगाई थी,

के कारखाने के अव्वल मजदूर होंगे हम,

या जिसको सलाम फेंके चार लोग,

ऐसे कभी हजूर होंगे हम,

ये ख्वाब तो आज तक आंख में न है आता!

हम तो निकले थे घर से,

भटके थे शहर शहर दर ब दर पे,

सब मोह, सब प्यार त्याग के,

इस उम्मीद पे, इस आस पे,

के कोई कहीं मिल जाएगा,

जो आग दिल में है एक,

उसकी रोशनी में हमको,

खोज और करतब की दुनिया में छोड़ आएगा,

पर वो दर ओ दीवार तो कहीं नजर नहीं आता!

यहां तो बस दौड़ धूप है,

काम है, दाम है, आराम है,

पाँच दिन जलना है भट्टी के आगे,

और फिर दो दिन अपने तमाम हैं,

जिसमे समझ नहीं लगता क्या करे,

बस उलझन, मायूसी, बेचैनी,

खौफ, शिकस्त, ना उम्मीद,

घेरे रहती है हर वक्त,

शायद यही खाबों से बेवफाई

का सिला और इनाम है,

या फिर जिंदगी ऐसी ही होती है,

बेमतलब, बेमकसद, खानाबदोशी,

हमको ही अभी समझ नहीं,

सब सही कहते है हमको ही जीना नहीं आता!

बड़ी कोशिश करता हूं समझौता करने की,

हर अपनी सोच अपने ख्वाब को खत्म करने की,

जस्बात पे काबू रखने की,

दिल को पत्थर करने की,

बस और बस सिर्फ अकल की राह पे चलने की,

पर क्या करूं कभी न कभी,

ये सब ख्याल आ ही जाता,

अगर रोटियों का ही बस मोह होता,

और सर पे मेरे छत रहे,

बस इतना सा ही मैं सोचता होता,

तो मैं इतनी दूर क्यों आता,

इतना सा गुजर बसर तो,

वहां भी कुछ न कुछ करके हो ही जाता!

ਦੋ ਚਿੱਤੀ

 ਦੋ ਚਿੱਤੀ ਚ ਜਿਹੜਾ ਪੈ ਗਿਆ,

ਸਮਝੋ ਬਸ ਉਹ ਰਹਿ ਗਿਆ! 

हर किसी पे गुजर रहा है बहुत कुछ

हर किसी पे गुजर रहा है बहुत कुछ,

कौन कितना है उदास, कौन कितना है खुश,

बड़ा मुश्किल है ये जानना सचमुच!

कौन गम को हसीं में छुपाए हुए है,

कौन तन्हाई को शोरगुल से दबाए हुए है,

अक्सर चेहरा करता है कुछ बयां,

अक्सर तबियत है और ही कुछ,

हर किसी पे गुजर रहा है बहुत कुछ!

किसी पर से भी जरा परतें हटा लो,

किसी की भी तहों में जो कदम बड़ा लो,

तो दिल कहता है अब तो यही, संभालों,

कहीं निकल ना आए, हाए ऐसा कुछ,

हर किसी पे गुजर रहा है बहुत कुछ!

और क्या किसी की कोई हाजत करे,

क्या किसी से कोई सहारे के लिए गुहार करे,

अगला सब दुख खुल के बता ना सके,

अपना दिल खोल के दिखा ना सकें सब कुछ,

हर किसी पे गुजर रहा है बहुत कुछ!

Fake Reservation

ਪੱਲੇ ਓਹਦੇ ਸੀ

ਕੁਛ ਵੀ ਨਹੀਂ,

ਨਾ ਮੇਹਨਤ, ਨਾ ਮਸ਼ੱਕਤ,

ਨਾ ਸ਼ੌਂਕ, ਨਾ ਚਾਹਤ,

ਨਾ ਜਸਬਾ, ਨਾ ਹਿੰਮਤ,

ਨਾ ਲਿਖਾਈ, ਨਾ ਪੜਾਈ,

ਬੱਸ ਉਹ ਤਾਂ ਸੀ 

ਉੱਚੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀ ਧੀ,

ਬਾਪ ਦੀ ਲਾਡਲੀ,

ਮਾਂ ਦੀ ਝੰਬਲਾਈ ਹੋਈ,

ਜਿਹੜੀ ਬਾਪ ਦੇ, 

ਦਬਦਬੇ ਤੇ ਜੋਰ ਤੇ,

ਢਾਹ ਰਹੀ ਸੀ ਜੁਲਮ,

ਹਰ ਮਿਹਨਤਕਸ਼,

ਹਰ ਹੁਨਰਮੰਦ,

ਪਰ ਫਿਰਕੇਬਾਜ਼ੀ,

ਪਰ ਚਾਲਸਾਜ਼ੀ ਦੇ,

ਪੱਖੋਂ ਕਮਜੋਰ ਤੇ,

ਖੋ ਲਈ ਸੀ,

ਲੁੱਟ ਲਈ ਸੀ,

ਖਾ ਲਈ ਸੀ,

ਹਥਿਆ ਲਈ ਸੀ,

ਜਗਹ ਉਹਨੇ,

ਵਿੱਦਿਆ ਮੰਦਰ ਚ,

ਝੂਠਾ ਮੂਠਾ ਕਾਗਜ਼

ਬਣਵਾ ਕੇ ਉਸ ਖੇਲ ਦਾ,

ਜਿਸਦਾ ਖੇਡਣਾ ਤਾਂ ਦੂਰ

ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਸਮਝ

ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ!

ਲਕਸ਼ਮੀ

ਬੰਦਾ ਓਹਦਾ, ਪੀਂਦਾ ਹੈ ਸ਼ਰਾਬ, ਤੇ ਸੱਟਾ ਹੈ ਖੇਡਦਾ, ਨਾ ਮਿਲੇ ਪੈਸਾ ਤੇ, ਖੱਲ ਹੈ ਉਦੇੜਦਾ, ਨਿੱਤ ਨਿੱਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਲੇਸ਼ ਓਹਦੇ ਘਰ, ਖੌਫ ਓਹਨੂੰ ਹੈ ਹਰ ਰਾਤ ਦਾ, ਤੇ ਫ਼ਿਕਰ ਹੈ ਹਰ ਸਵੇਰ ਦਾ! ਹਰ ਚਾਅ, ਹਰ ਰੀਝ ਢਹਿ ਜੀ ਗਈ ਆ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਗਈ ਆ, ਬੱਸ ਹੁਣ ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ ਬੱਚਿਆਂ ਖਾਤਰ ਜੀ ਰਹੀ ਆ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹਨੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਸੋਚਿਆ ਹੈ, ਕੰਮ ਮੈਂ ਅੱਜ ਆਪਣਾ ਨਵੇੜ ਦਾਂ! ਉਂਝ ਰੂਹ ਤਾਂ ਓਹਦੀ ਕਦੋਂ ਦੀ ਮਰ ਗਈ ਆ, ਸੁਫ਼ਨਿਆਂ ਚ ਕਈ ਵਾਰ ਆਤਮਘਾਤ ਕਰ ਗਈ ਆ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਬੱਸ ਉਹ ਜਿਸਮ ਹੀ ਖੋਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸੇ ਉਮੀਦ ਤੇ ਦਿਨ ਰਾਤ ਦੌੜ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਤਾਂ ਅੰਤ ਹੋਵੇਗਾ ਇਸ ਹਨੇਰ ਦਾ, ਰੱਬ ਸੱਭ ਦੇ ਦਿਨ ਇੱਕ ਦਿਨ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ ਫੇਰਦਾ! ਤੇ ਇੱਕ ਕਿਤੇ ਓਹਦੇ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਹੈ ਆਸ, ਪੱਕਾ ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਦਾ, ਉਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼, ਚੀਜ਼ ਜਿਹੜੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਹਰ ਵੇਲੇ ਓਹਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਧਰਾਸ, ਬੱਚੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪੜ੍ਹ ਜਾਣਗੇ, ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖੜ ਜਾਣਗੇ, ਮਾਂ ਆਪਣੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਲੈਣਗੇ, ਸਫ਼ਰ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਹੈ ਹਾਲੇ ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਦੇਰ ਦਾ! ਬੰਦਾ ਓਹਦਾ, ਪੀਂਦਾ ਹੈ ਸ਼ਰਾਬ, ਤੇ ਸੱਟਾ ਹੈ ਖੇਡਦਾ, ਨਾ ਮਿਲੇ ਪੈਸਾ ਤੇ, ਖੱਲ ਹੈ ਉਦੇੜਦਾ, ਨਿੱਤ ਨਿੱਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਲੇਸ਼ ਓਹਦੇ ਘਰ, ਖੌਫ ਓਹਨੂੰ ਹਰ ਰਾਤ ਦਾ, ਤੇ ਫ਼ਿਕਰ ਹੈ ਹਰ ਸਵੇਰ ਦਾ!

Rachit's Birthday

A thoughtful person,

a calm person,

a nice person,

a warm person,

sublime, serene,

like a river, 

like a tree,

a giver, a joyer,

a majestic being,

soft spoken in words,

kind in his deeds,

a friend of friends,

always countable,

in the hour of need,

may! you grow with years,

like a fine wine,

may! you always be merry

and on cloud nine,

may! you keep on growing

leaps and bounds,

may! you keep on spreading 

warmth like winter sunshine.